بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
89
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ را بر قوم خواند ، ابن زبعرى مثل زد بعيسى ملائكه را و گفت نصارى كه اهل كتابند عبادت عيسى ميكنند و او را پسر خداى تعالى مىدانند پس ملائكه كه هيكل نورانى و مقدس از ادناس جسمانىاند در معبود بودن و در نسبت ولديت خداى تعالى اولى و انسب خواهند بود از عيسى چنانچه حق تعالى ميفرمايد كه وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا يعنى چون ابن زبعرى ملائكه را مماثل عيسى گردانيد إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ آن گاه قوم قريش بفرياد در آمدند به گمان باطل خود كه ابن زبعرى حضرت را ملزم گردانيد وَ قالُوا أَ آلِهَتُنا خَيْرٌ أَمْ هُوَ و گفتند آيا معبودان ما كه ملائكهاند بهترند نزد تو يا عيسى پسر مريم ؟ پس هر گاه ابن مريم كه به اعتقاد تو بهتر از ملائكه است حصب جهنم باشد پس گو معبودين ما كه ملائكهاند نيز اينچنين باشند ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا نزدند ابن زبعرى و تابعين او اين مثل را مگر از روى جدل و خصومت نه از جهت آنكه حق را از باطل امتياز بخشد بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ بلكه ايشان قومىاند كه در خصومت غليظ و شديدند و حريصند در لجاج إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنا عَلَيْهِ نيست عيسى مگر بندهاى از بندگان ما كه انعام كردهايم برو نبوت را وَ جَعَلْناهُ مَثَلًا لِبَنِي إِسْرائِيلَ و گردانيدهايم او را امرى عجيب مانند مثل ساير براى بنى اسرائيل ، و هر گاه عيسى بندهاى از بندگان ما باشد كه او را بنبوت و رسالت برگزيده باشيم چه نوع از حصب جهنم خواهد بود ؟ و ازينست كه حق تعالى وَ ما تَعْبُدُونَ فرمود كه مصدرست بكلمهء ما كه موضوع براى غير ذوى العقولست تا آنكه ملائكه و عيسى ازين بيرون باشند وَ لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْنا مِنْكُمْ مَلائِكَةً فِي الْأَرْضِ يَخْلُفُونَ و اگر خواهيم ما هر آينه بگردانيم از مثل شما ملائكه را كه ذوات ممكنهاند جانشين شما در زمين حاصل كلام اينكه اگر چه حال عيسى عجيب و غريب است اما ما قادريم بر اعجب و اغرب از آن كه ملائكه را كه مثل شما ذوات ممكنهء مفتقره بجاعلاند و ابداع ايشان بدون ماده كرديم همچنين ايجاد ايشان كنيم بطريق توليد و بتوسط ماده تا